HTŞ ve içerisinde yer alan cihadist çete gruplar, Türk devletine bağlı çete gruplarıyla birlikte Alevi ve Dürzi halkına yönelik katliam, kaçırma, ve talan saldırılarını devam ettirirken yeni bir yapılanmanın sahnesine dönüşen Suriye’nin güneyinde son bir yılda Rusya ve Türk devletinin hareketliliğini yine Alevi-Hristiyan halkının girişimlerini ve bölgedeki mevcut durumu dosyamızın ikinci bölümünde ele alacağız.
RUSYA ve İSRAL’E RAĞMEN TÜRK VARLIĞI
Türk devleti; Suriye sahasında en hassas ve stratejik bölgelerden olarak Suriye’nin güneyinde uzun vadeli nüfuzunu garanti altına almak için Rusya ve İsrail’e rağmen varlığını sürdürecek planlara başvurmaktadır.
Sitemiz Lekolin.org’ta 13 Kasım tarihli Özel Dosyamızda Türk devletinin Suriye’nin güneyindeki istihbarat faaliyetlerini geniş çerçevede ele almıştık. Dosyamızda sahadaki ilk hareketliliğin, 25 Ekim 2025’te Şam’da saha operasyonlarını denetleyen istihbarat yetkililerinden Yasin Tekin’in, MİT’in doğrudan talimatıyla Lazkiye’deki Rotana Otel’e nakledilmesiyle başladığına dikkat çekildi. Tekin, Ankara’ya bağlı silahlı grupların sahil bölgesine gizlice sokulmasında görevlendirildi.
Bu gelişme, Türk istihbarat subayı Nuh Yılmaz’ın Şam’daki Türkiye Büyükelçiliği’ni yönetmekle görevlendirilmesiyle eşzamanlı oldu. Bu, Türk devletinin sahadaki istihbarat yapısını modernize etme ve demografiye değiştirme eksenli Lazkiye’den Lübnan sınırına uzanan sahil hatlarını sıkı kontrol altına alma planının bir boyutunu oluşturmaktadır. İstihbarat faaliyetleri ile sınırlı kalmayan Türk devleti aynı zamanda Suriye’nin sahil bölgelerinde kendisine bağlı çete gruplarını konumlandırdı.
Türk devletine bağlı çetelerin sahil hattında konumladığı bölgeler ise şöyle:
1.Misyaf’taki El Telaê`i Kampı: İçinde yaklaşık 200 yabancı çete konuşlanmış durumda; tank, top ve füze yerleştirilen araçlar bulunmakta.
2.El Eseliye Noktası: Ceble bölgesinde yer almaktadır. İçinde su altında çalışan cihazlar var. Bu cihazlar bir süre önce Türkiye’den oraya geçirildi. Türk askerleri ve mühendisler tarafından yönetiliyor. İstamo noktasına bağlı; orada güvenlik araçları var. Su üzerindeki El Bêda noktasına da bağlı; orada da su altı cihazları mevcut ve Türk askerleri ile mühendisler tarafından yönetiliyor.
3.Ceble’deki Deniz Kolejinin yanındaki bir nokta: İçinde Türk askerleri ve uzmanlar konuşlanmış durumda.
RUSYA VE ESKİ REJİME BAĞLI GRUPLARIN HAREKETLİLİKLERİ
Suriye rejiminin çöküşünden önce Rus güçleri bölgede yoğun bir şekilde konuşlandırılmıştı. Rus askeri polis güçlerinin üs ve noktalarının sayısı 114’e ulaşmıştı. Esad rejiminin çöküşü, pragmatist Rusya’nın Suriye stratejisinde köklü bir dönüşümü beraberinde getirdi. Yaşadığı şoku atlattıktan sonra, hızla pragmatik bir yaklaşımla yeni Suriye geçiş hükümetiyle ilişki kurma yolunu seçti. Bu süreçte Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığı, diplomatik stratejisi ve bölgesel aktörlerle olan karmaşık ilişkilerini 12 Ekim 2025 tarihli Özel dosyamızda ele almıştık.
Gelinen noktada Şam hükümeti ile yeni ilişkiler üzerinden çıkarlarını esas alan Rusya aynı zamanda Esad rejiminin kalıntıları ile olan ilişkilerini de gizliden devam ettirmektedir. İlişki ağının gelişim aşamalarına ve bölgedeki hareketliliğine bakacak olursak;
Edindiğimiz bilgilere göre Rusya’nın denetiminde 14 Haziran 2025 tarihinde, Sahil Bölgesi’ni Kurtarma Tugayı kuruldu. Bu tugay, sahil bölgesindeki bazı Baas rejimi subaylarının şemsiyesi altında birçok taburdan oluşuyor.
Bu taburu yöneten ve ismini teyit ettiğimiz subayların bazıları ise şöyle: Tuğgeneral Ramêz Tewfîq Omran, Tuğgeneral Hisên Mirêşê, Albay Fehid Necûm, Albay Elî Mihele, Albay Modar Maxlûf (eski askeri güvenlik biriminde çalışmıştı, sonra halk ordusu görevine zorlandı), Albay Hazêm Deyûb (katılım bölümünden sorumlu), Albay Besêm Mihemed (cephanelik bölümünden sorumlu, eskiden Süheyl El Hesen’in 25. Tümeninde cephanelik sorumlusuydu) ve Tabur Komutanı Elî Yûnês (askeri sorumlu).
25 Temmuz 2025 tarihinde ise, 2 Rus Ilyushin uçağı Hmeymim Üssü’ne indi. Edinilen bilgilere göre içinde silah, askeri ekipman ve personel vardı.
6 Ağustos 2025 tarihinde, Rus güçlerine bağlı El Mexawîr birimlerinden bir grup, Hmeymim Hava Üssü içinden akşam saat 8’den gece yarısı 12’ye kadar Cebel şehrindeki El Kiliyê El Behriyê (Deniz Koleji) yerine geçti. Sabah da birkaç saatliğine El Kiliyê El Herbiyê’ye (Kara Koleji) girip çıktılar; ayrıca Cebel’deki Sinober Kampı ve Siqûbîn yerleşimine girdiler.
16 Eylül 2025 tarihinde, sahil bölgesinde Esad rejiminden kalan ve destekçisi olan kişileri kendi subayları tarafından eğitilmesi için çalışmalara başladığı öğrenildi. Bu güç, birçok askeri konuda uzmanlaşmış Rus subayları tarafından Hmeymim Hava Üssü’nde eğitiliyor. Bu güçlerin sayısı, daha önce Wagner ile çalışmış askerlerle beraber bini aşıyor. Rus güçleri, bu güçlerden Hmeymim Hava Üssü’nü korumalarını ve Rus güçlerinin üs ile askeri kolej dışına çıkarken savunmalarını istedi.
Ayrıca aynı tarihte (16.09.2025), Hmeymim Üssü’ndeki İvan Cirof adlı Rus generalin, üste konuşlu bazı Baas rejimi subaylarıyla toplantı yaptığı öğrenildi. Toplantıda, gizli şekilde Baas rejimi subaylarını aramaları ve kendi istekleriyle Hmeymim Üssü’ne geçmelerini istemeleri talep edildi. Amaç, Orta Suriye ve Batı Suriye Askeri Meclisi adı altında yeni bir askeri yapı oluşturmak. Bu plan bir aydır gizli şekilde yürütülüyordu.
Daha sonra 20 Eylül 2025 tarihinde, sahil bölgesinde Süheyl El Hesen’in yönetimi ve Rusya’nın desteğiyle “Izraîl El Cebel” (Dağın Azrail’i) adlı bir askeri tümen kuruldu. Tümen, Heyder Semêr Îsmaîl adlı kişinin yönetiminde; babası Semêr Îsmaîl, eskiden Süheyl El Hesen’e bağlı El Heyderat tümeninin yöneticisiydi. Sahil bölgesinde kurulan grup, tümen ve ekipler tarafından elde edilen tüm koordinat ve bilgiler toplanarak Hmeymim Üssü’ndeki operasyon odasına gönderiliyor. Süheyl El Hesen ile çalışmış üyeler kaçak yollarla oraya geçiriliyor.
12 Ekim 2025 tarihi ile beraber, sahil bölgesinde (Cebel kırsalı gibi) Rusya güçleri tarafından eski rejim askerlerine silah dağıtılmaya başlandı. Büyük miktarda cephane Tartus limanında ve Hmeymim Üssü’nde toplanıp bölgeye getirildi. Dağıtılan silahlar arasında hafif silahlar, RPG’ler, cephane, doçkalar, zırhlı araçlara karşı termal füzeler, 14 ve 23 doçkalar (kamyon ve pickup araçlara monte), şu anda gruplar üs içinde ve dışında hazırlanıyor. Tuğgeneral Maris ve Rîbal, eski rejimde Cumhuriyet Muhafızları komutanlarıydı ve şimdi Rusya güçleri ile beraber. Eski komutanlarla bağlantı kuruyor, Rusya ile sahil bölgesinde çalışmak isteyen komutanların isimlerini topluyorlar. Özellikle yeni Rus silahlarının üzerinde eğitim gören bu kişiler Rusya tarafından savaş uçakları ile hedef alınması için İdlib, Emrît ve Cebel kırsalındaki yabancı çetelerin konum bilgilerinin toplamakla görevlendirildiler.
29 Ekim 2025 tarihinde, Rusya askeri ve keşif güçleri devriyeleri Hmeymim Hava Üssü’nden çıktı. Aynı zamanda sahil bölgesinde bazı noktalar kurdular: Misyaf’e bağlı Kadmûs yolu üzerinde Hêlîn, Dêr Şimeyêl ve Dêr Mama gibi.
Aynı gün Lazkiye vilayetindeki Hmeymim Hava Üssü’nde Rus komutanlarla eski rejim komutanları arasında toplantı yapıldı. Toplantıya katılan Eski rejim komutanları ise şunlar:
– Tuğgeneral Mûfîd Berekat (eski fakülte güvenliğinden)
– Tümgeneral Elî Dobe (eski Halep Askeri Akademisi yöneticisinin ortağı)
– Tuğgeneral Hesan Silêman (eski akademiler subay işleri müdürü)
– Albay Yûsêf Şahîn (eski Cumhuriyet Muhafızları sorumlusu – 106. Topçu Taburu)
– Albay Qûsay Xetîb (eski Halep güvenlik komitesiyle birlikte)
– Albay Ramî Mihemed (eski 105. Tank Taburu sorumlusu – Cumhuriyet Muhafızları)
Tartışmalar ve anlaşmalar şu maddeler üzerindeydi:
1- Eğitim merkezleri ve yerleri açılması.
2- Hmeymim Hava Üssü içinde güvenlik merkezleri kurulması.
3- HTŞ ve çete grupları hakkında bilgi toplanması.
4- Ayrıca üyelerin geliştirilmesi ve eğitilmesi.
5- Üs içinde sağlık noktaları açılması.
Geçici Şam hükümeti ile Rusya arasında birkaç siyasi görüşmeden sonra, birçok anlaşma imzalandı: konsolosluk, gümrük birliği ve konsolosluk belgeleri gibi konular.
Aynı zamanda, geçici hükümet savunma bakanı Murhef Ebû Qesra ile Rusya savunma bakanı arasında anlaşma oldu: Eski Baas rejimi ordusundaki tüm subay ve üyelerin (tümgeneralden teğmene kadar) göreve dönmesi, ayrıca gönüllüler ve genel af kapsamındakiler için. Rusya da ordunun ihtiyaçlarıyla güçlendirme ve devletin kontrolü dışında yabancı çetelere ve çetelere karşı savaş sözü verdi.
Edindiğimiz bilgilere göre bu anlaşmalar uygulanmazsa Rusya geçici hükümete karşı harekete geçeceği öğrenildi.
ALEVİ TOPLULUĞU ŞEYHLERİNİN HAREKETLİLİĞİ
ZûlFeqar El Xezal, Xezal Xezal, Şêx Salêh Mansor, Şêx Besêl Xatîb adlı şeyhler; Suriye sahil bölgesindeki Alevi topluluğuna mensup şeyhlerdir ve sivil meclisler kurmaya çalışıyorlar. Amaçları, Alevi halkınI örgütlemek ve yardımlar sağlamak. Ayrıca bölgedeki saldırılara karşı sağlık birimleri kurmak.
SAHİL BÖLGESİNDEKİ HRİSTİYAN GRUPLARIN HAREKETLERİ
Miherdê, Siqêlbiyê ve Safîta bölgelerindeki Hristiyan topluluğuna mensup bazı izleme grupları, Lazkiye’nin kuzeyi ve doğusu yönüne (Silinfê, Keseb, Birc İslam, Silaybê El Türkman, Bedrosiyê gibi yerlere) gönderildi. Bu grupların gönderilme amacı; HTŞ içindeki cihadist çeteler ve Türk devletine baülı çete grupları hakkında bilgi toplamak. Bu bilgiler doğrulanarak toplanıyor ve ardından Hmeymim Üssü ile operasyon odasına gönderiliyor. Hareket halindeki bu gruplar, daha önce Rusya güçlerine bağlıydı.
YAT LİMANLARININ KURULMASI
14 Haziran 2025 tarihinde, MİT ve HTŞ istihbaratının direktifleriyle sahil bölgesindeki arazi ve evlerin satın alınması için Alevi topluluğu içerisinde işbirlikçi kişiler harekete geçirildi. Özellikle Cebel bölgesinde arazi satın alımı arttı. Bu satın almalar, HTŞ ve Türk devletine bağlı çete gruplarının komutanları ile ortaklaşa gerçekleştiriliyor. Edindiğimiz bilgilere göre satın alma işlemleri, Cebel şehrinde ikamet eden ve eski rejim döneminde hakim olan Cozêf Ismender adlı bir avukat aracılığıyla yürütülüyor. Cozêf Ismender, Alevi topluluğundan kişileri Lübnan ve diğer ülkelere geçiriyor; bu da çete gruplarının komutanlarıyla koordineli şekilde gerçekleşiyor.
Bilindiği üzere, çeteler tarafından 20 yaş ve altındaki Alevi genç erkek ve kızları kaçırma suçları aralıksız devam ediyor. Edindiğimiz bilgilere göre Suriye sahilinde kaçırılan bazı gençlerin iç organları çıkarılıp Yehodiyê adlı bölgeden helikopterlerle Türkiye’ye geçirildi.
ÖNCE YAKTILAR ŞİMDİ DE YAT KURUYORLAR
Türk devletinin hiç yabancısı olmadığımız kirli politikaları Suriye sahil kentlerinde de devreye konuldu. Edindiğimiz bilgilere göre MİT kendisine ve HTŞ iktidarına bağlı Suriyeli tüccarların, Alevi ve Hristiyanlara ait yakılan arazileri düşük bir fiyata satın almakla görevlendirdi.
29 Temmuz 2025 tarihinde, yakılmış bölgelerde yat limanları kurmak için çalışmalara başlandı. Bu adımlar yasal şemsiye altında ve Körfez Arap ülkelerine ile bölgesel şirketlere bağlı şirketler aracılığıyla yapılıyor; örnek: (Suudi Arabistan’dan El Xeber, BAE’den Emwac El Xelîc, Katar’dan Dar El Behir). Bu adımlar, Colani’nin ekonomik danışmanı Mehêr El Qeysî ve koordinasyondan sorumlu Ebd El Kerîm Ebdellah ile birlikte Ismender adlı kişi aracılığıyla; Alevi topluluğuna ait arazilerin satın alınması ve devri çerçevesinde yürütülüyor.
Aynı zamanda bazı Körfez Arap ülkeleri şirketlerinin temsilcileri var: (El Xeber şirketi temsilcisi Xalid El Berxeş, Emwac El Xelîc şirketi temsilcisi Besêl Derawî ve Dar El Behir şirketi temsilcisi Fehid El Ni’êmî). Bazı güvenlik sorumluları da var; görevleri Körfez Arap ülkeleri heyetlerini korumak. Bunlardan biri Ebû Enes El Tûnisî; sahil bölgesindeki yangın dosyasının takibinden sorumlu.
SONUÇ
Suriye sahili, özellikle Lazkiye ve Tartus vilayetlerinde binlerce Alevi sivilin öldürüldüğü mezhepsel bir katliamla karşı karşıya olmaya devam ederken bu durum bölgenin toplumsal dokusuna büyük bir tehdit oluşturuyor. Güvenlik ile toplumsal sorunlar etkili bir şekilde çözülmezse mezhepsel gerilimlerin artacağı kesindir.
Ekonomik açıdan, bölgedeki yangınlar ve çatışmalar sonucu tarım, ormanlar ve altyapıda meydana gelen geniş çaplı hasar nedeniyle ağır sorunlarla karşı karşıya. Bu durum sürdürülebilir ekonomik kalkınma fırsatlarını azaltıyor. Geçici Şam hükümeti bölgedeki kaynakları kendisine bağlı çete gruplarına ve dış güçlere peşkeş çekerken bölge halkı büyük bir ekonomik buhrana sürükleniyor.
Siyasi ve uluslararası düzeyde, Suriye hükümeti dışişleri bakanları seviyesindeki resmi toplantılar ve önceki anlaşmaları değerlendirme ortak komitesi aracılığıyla Rusya ile stratejik ilişkilerini güçlendirmeye çalışıyor; enerji, yeniden inşa ve altyapı alanlarında iş birliğine odaklanıyor. Eski rejim döneminde imzalanan anlaşmalara saygı gösterilmesi vurgusu yapıldı; petrol, elektrik ve ulaşım sektörlerindeki stratejik projeler dahil olmak üzere Moskova’nın Suriye’deki ekonomik ve siyasi çıkarlarının korunması güvence altına alındı. Rusya’nın Suriye sahilindeki etkisi, hem askeri hem de stratejik açıdan devam ediyor; Moskova, bölgesel güç dengesini etkileme yeteneğini ve askeri varlığını uluslararası alanda baskı unsuru olarak kullanma kapasitesini koruyor.
İsrail ve Rusya’nın bölgedeki hakimiyeti ve etkisi artarken Türk devleti Şam hükümeti ile gizli (MİT’e bağlı HTŞ komutanları aracılığıyla) ve açıktan yaptığı anlaşmalarla kendine yer açma arayışını sürdürüyor. Dosyamızda belirttiğimiz olay ve olguları baz aldığımızda stratejik bir bölge olan Suriye’nin güneyinin önümüzdeki günlerde çok daha karmaşık gelişmelere sahne olacağı kuşkuya yer bırakmıyor.
Militan RÊHAT
