Înîsiyatîfa aştiyê ya ku Rêber Abdullah Öcalan daye destpêkirin, xwedî potansiyela ji nû ve pênasekirina balansên herêmî û cîhanî ye, di heman demê de sêwirmendiyên nû yên hegemonan ji bo Rojhilata Navîn jî lez girtine.
TABLOYA CÎHANÎ: ŞERÊ CÎHANÊ YÊ 3’YEMÎN Û KRÎZA SÎSTEMÊ
Sala 2024’an, bi bandorên asîmetrîk ên Şerê Cîhanê yê 3’yemîn ku weke manevraya hegemonyaya cîhanî tê nirxandin, derbas bû. Ev pêvajo ji şerên cîhanê yên berê hem di warê demê hem jî di warê dînamîkên pêşveçûnê de cudahiyên mezin nîşan dide; di vê pêvajoyê de tabloyên hovîtiyê yên ku nirxên mirovî û exlaqî bi temamî hatine înkarkirin û hiqûqa şer hatiye tunekirin, hatin jiyîn.
Weke Krîza Avahîsaziya Sîstema Kapîtalîst jî:
Lêgerînên çareseriyê yên ji bo pirsgirêkên civakî û jîngehî yên ku li cîhanê her ku diçe girantir dibin, carinan dikevin rojevê, lê pir kêm ji van lêgerînan sedema bingehîn a pirsgirêkan, yanî sîstema cîhanê û berpirsên rast nîşan didin. Sîstema ku ne bi çareserkirina pirsgirêkan, bi girankirina wan dimîne ser piyan û ji krîzan dixwe, ji her demê zêdetir hewceyê manipulasyon û dezenformasyonê ye.
Tevî krîza sîstema kapîtalîst jî, zêdebûna desthilatên rastgir, zayendperest, nîjadperest û faşîst, nîşan dide ku hegemonyaya îdeolojîk a sîstemê hê jî çiqasî didome. Ev rewş, bi kodên sosyolojiya dîrokî re, mecbûr dike ku sîstema cîhanê bi kûrahî bê analîzkirin û weke alternatîf, sosyalîzma demokratîk, jiyana komunal û têkoşîna azadiya jinê ya yekgirtî bê xuyakirin.
ROJHILATA NAVÎN: QADA PEVÇÛNÊ YA HEGEMONYAYÊ
Rojhilata Navîn, hê jî qadeke ku tê de planên qirêj û tevlihev ên hêzên di pêşbaziya hegemonyaya cîhanî de, ji bo ku sîstema cîhanê ser piyan bimîne, li hev dikevin û lêdidin, berdewam dike.
DY û Îngilîstanê, ji bo ku hegemonyaya xwe mayînde bikin, piştî Peymana Lozanê ya ku qewlê wê qediya, di rêzkirina ji nû ve ya dewletên herêmê de gelek mesafe bi dest xistin. Dikare bê gotin ku li herêmê bandora Rûsya, Îran û Çînê pir hatiye sînordarkirin.
Binavkirina Peymanên Îbrahîmî weke “Lozana sedsala nû” nîşan dide ku pêşveçûn û benepêşiyên li herêmê wê çiqasî zû biguherînin.
Peymana Îbrahîmî ya ku weke stratejiyeke ji bo ji nû ve sêwirandina herêmê û avakirina balansên nû yên hêzê hatiye pêşxistin, ne tenê navê riya enerjî ya nû ye, di heman demê de navê stratejiya avakirina Rojhilata Navîn a nû ye jî. Mîsyona ku sed sal berê li ser Peymana Lozanê hatibû barkirin, îro ji bo şekildana sedsala nû li ser Peymanên Îbrahîmî tê dîtin.
Rewşa guherî ya Tirkiyeyê jî; Di çarçoveya Peymana Îbrahîmî de gelek nîşan hene ku giringiya jeostratejîk û siyasî ya kevn a Tirkiyeyê nemaye. Lê belê tê dîtin ku DY hewl dide Îsraîl û Tirkiyeyê li hev bîne. Di nav van balansên hêzê de, hewldanên ku kurdan bi îxanetê li nirxên xwe bikin û bixin nav sîstemê, bi awayên cuda bi hev re didomin.
PÊŞVEÇÛNÊN HERÊMÎ
Pirsgirêka Îsraîl-Filîstînê ya ku piştî êrişên 7’ê Cotmehê ketiye pêşiya rojeva cîhanê, di 2025’an de hîn kûrtir bû. Îsraîlê şer ne tenê li Filîstînê, li Lubnan, Sûriye û Îranê jî berfireh kir. Tevî êrişên bê navber ên li ser Xezeyê, bi Hamasê re hin lihevkirin hatin çêkirin.
Kibris: Navenda Krîzê ya Potansiyel
Hilbijartina li Kibrisê bi helwestên Erdogan û Bahçelî yên bi hev nakok bala pir aliyan kişand. Peymanên nû yên leşkerî û aborî yên li Kibris û Rojhilatê Deryaya Spî divê bi baldarî bêne şopandin. Kibris, bi hêzek mezin potansiyela bibe navendeke ku krîzên di navbera Tirkiye û Îsraîlê de kûrtir bibin û biteqin, hê jî diparêze.
Îran: Di Nav Krîzên Piralî de
Îran, di nav krîzên piralî yên aborî, civakî û siyasî de diqîşe û hewl dide xwe ji şer dûr bixe. Rejîma heyî ya ku ji reformên demokratîk ên ji bo rizgariya mayînde pêwîst in bi israr dûr dikeve, her ku diçe rawestandina wê zehmettir dibe. Plana DY’yê ya ji bo girtina Îranê di bin kontrola xwe de, ji ber ku Îran ji bo kontrola Asyayê hêzek bi bandor e, wê bidome.
Sûriye: Bêewlehiya Piştî Esad
Sûriye ku di navbera Îsraîl û Tirkiyeyê de qada aloziyê ye, di Kanûnê de saleke ji hilweşîna rejîma Esad re temam dibe. Lê hê rejîmek nû, destûrek nû û hiqûqek nû tune ye. Nêzîkatîyek ku azadî, wekhevî û edaletê ji bo mafên mirovan ên bingehîn û mafên jinan bihewîne, hê jî tune ye.
PÊVAJOYA AŞTÎ Û CIVAKA DEMOKRATÎK
Rêber Abdullah Öcalan, di pêvajoyeke ku Şerê Cîhanê yê 3’yemîn tund dibe de, bi berçavkirina ku pirsgirêk bi restorasyonê nayên çareserkirin, bi rûmetek dîrokî îradeya herî watedar a ji bo gelan, yanî aştiyê nîşan da.
Di çarçoveya gavên sala 2025’an de ev dikarin bên rêzkirin:Banga 27’ê Sibatê, Biryara betalkirina PKK’ê di Kongreya PKK’ê de û bidawîkirina têkoşîna çekdarî bi awayekî stratejîk, 11’ê Tîrmehê merasîma şewitandina çekan bi pêşengiya Bese Hozat, Paşvekişîna ji qadên ku xwedî rîska pevçûnê ne, Rola Diyarker a Rêber Öcalan.
Her pêşveçûneke li ser Rêber Öcalan ku rasterast bandorê li hemû hevkêşeyên siyasî, civakî, aborî û leşkerî yên li herêmê dike, ji bo pêşeroja gelê kurd û gelên herêmê xwedî giringiyek diyarker e. Pêvajoyeke ku hemû navendên hêza siyasî, leşkerî û aborî hewl didin bi rêya Rêber Öcalan pozîsyon bigirin û ji wir pêşveçûnên dîrokî çêdibin û wê çêbibin, didome.
HELWESTA HIKÛMETA AKP’Ê
Dema Rêber Öcalan û tevgera azadiya kurd gavên bawerîzêdekirina bi niyeta qenc avêtin, nebûna bersiva pêwîst a hikûmeta AKP’ê û helwesta taloqkirinê bû mijara nîqaşan. Van helwestan, pirsa “gelo bi rastî nêzîkatî bi prosesê tê kirin yan na” anî. Lê Rêber Öcalan, bi awayekî pir amade li hemberî van nêzîkatiyên dewlet û hikûmetê pêvajoyê pêşwazî kir; bi pûçkirina lîstikên li dijî gelan û jinan, hewldana pêşvebirina pêvajoyê didomîne.
HEVDÎTINA IMRALIYÊ Û QONAXA DUYEM: SERDANA KOMÎSYONÊ
Komîsyona pêvajoyê di dawiyê de çû Imraliyê û bi Rêber Öcalan re hevdîtin pêk anî. Piştî vê hevdîtinê, bi berfirehî tê nirxandin ku pêvajo derbasî qonaxa duyem bûye.
Weke pêdiviyên qonaxa duyem jî ev têne dîtin: Mijara herî girîng a qonaxa duyem, beşdariya Rêber Öcalan a bi şertên wekhev û azad di pêvajoyê de û lîstikvana wî ya muzakerevanê sereke ye. Hem azadiya wî ya fîzîkî hem jî guhertina şertên jiyan û xebatê, ji bo serkeftina pêvajoyê mecbûrî ye.
Ev yek jî ji bo heyama pêş me van pirsan anî: Rêber Öcalan ji komîsyona meclîsê re çi got? Komîsyon tenê carekê guhdarî bike? Naverok û çarçoveya pêşniyazên biryarê wê çi be? Di pêşniyazên biryarê yên ku wê bên pêşkêşkirina meclîsê de wê bi çi awayî hevkarî çêbe? Hewldanên saptirin û provokasyonê hwd…
Berovajîkirina guhdarîkirina Rêber Öcalan a ji aliyê komîsyonê ve, dema azadiya fîzîkî û gavên destûrî bikevin rojevê, bi armanca gotina “daxwazên maksîmalîst” û redkirina wan tê pêşxistin. Zimanê hin derdorên siyaseta Tirkiyeyê ku provokatîf û êrîşkar dibe jî ji vê armancê ne serbixwe ye.
Israra li ser binavkirina pêvajoyê weke “Tirkiyeya Bê Terorê”, şîrovekirina hiqûqa veguhertinê, entegrasyona demokratîk, qanûna taybet li gorî berjewendiyan, valakirina naveroka wan û hewldanên dûrxistina ji wateya wan, di pêş de tê dîtin.
HELWESTA CHP’Ê Û OPERASYONÊN SÎYASÎ
Operasyonên li ser CHP’ê hê jî di serê mijarên balkêş de ne. Armanca AKP’ê ya birêvebirina pêvajoyê bi awayê xwe yê dilxwaz, bi rastî li ser armanca ku tevgera azadiya kurd ji vê pêvajoyê bi qezenca herî kêm derkeve, ava bûye. AKP, ji bo vê yekê rolên ji partiyên din re tayinkirî bi karanîna hêza hikûmetê bi kar tîne.
Helwesta CHP’ê ya neçûna Imraliyê, her çend weke stratejiyek li hemberî diyarkeriya AKP’ê bê pêşkêşkirin jî, bê guman bi refleks û hişmendiya neteweperest tê meşandin. Nêzîkatîya qebûlnekirina Rêber Öcalan weke muhatabê çareseriya pirsgirêkê, her çend di kurtavadê de qezenc bike jî, di dirêjvadê de wê bibe sedema windahiyên mezin.
ENCAM Û NIRXANDIN
Ji bo ku pêvajoya “Aştî û Civaka Demokratîk” bi wateya xwe ya rast bi pêş bikeve, divê sedemên derketina pirsgirêka kurd bi awayekî kûr, wêrek û objektîf bêne destgirtin. Divê hişmendiya ku ji nîqaşkirina polîtîkayên înkar û tunekirina li ser gelê kurd direve, bi israr dibêje “pirsgirêk bi bêçekkirinê çareser dibe” û pirsgirêkê weke pirsgirêka demokratîkbûna Tirkiyeyê nabîne, bê derbaskirin.
Li hemberî destwerdanên li Rojhilata Navîn, şer û nakokiyên bêçareser, Rêber Öcalan xwedî projeya çareseriya alternatîf e. Ew rastiyek bê guman e ku merheleya afirandina alternatîfên ji berjewendiya gelan re mumkun e û ev pêvajo ne tenê projeya biratî û entegrasyonê ye, di heman demê de projeya parastin û rizgarkirina herêmê ji êrişên hegemonyaya cîhanî, ji şer û krîzan e jî.
Azadiya fîzîkî ya Rêber Öcalan, ji bo serkeftina pêvajoyê hê jî bûye mijara yekem û bingehîn. Ev mijar ku rasterast bandorê li hemû hevkêşeyên siyasî, civakî, aborî û leşkerî yên li herêmê dike, ji bo pêşeroja gelê kurd û hemû gelên herêmê xwedî giringiyek diyarker e.
JI EDÎTOR
